Altı Sigma (Six Sigma) 1980'lerde Motorola'da doğdu, 1990'larda General Electric'in benimsemesiyle yayıldı. Temel iddiası basittir: değişkenliği azaltırsanız hata da azalır.
ERP dünyasında Altı Sigma'nın adı sık geçer ama uygulaması nadirdir. Bunun iyi bir sebebi var: yöntemin tamamı çoğu şirket için fazla ağırdır. Yine de bazı parçaları, hiçbir istatistik altyapısı olmayan bir şirkette bile doğrudan işe yarar.
Sigma ne anlama geliyor?
Sigma, bir sürecin çıktısındaki değişkenliğin ölçüsüdür. Sigma seviyesi yükseldikçe süreç sınırların dışına daha az çıkar. Yaygın olarak milyon fırsatta hata sayısıyla ifade edilir:
| Sigma seviyesi | Milyon fırsatta hata | Kabaca |
|---|---|---|
| 3σ | 66.807 | %93,3 doğru |
| 4σ | 6.210 | %99,4 doğru |
| 5σ | 233 | %99,98 doğru |
| 6σ | 3,4 | %99,9997 doğru |
Tablodaki asıl mesaj yüzdeler değil, aradaki mesafedir. 3σ'dan 4σ'ya geçmek hatayı on kattan fazla azaltır. Çoğu şirketin işlemsel süreçleri 3σ civarındadır ve oradan 4σ'ya çıkmak bile büyük fark yaratır. 6σ hedefi ise çoğu iş süreci için ne gerekli ne de ekonomiktir.
İki yol: DMAIC ve DMADV
Altı Sigma'nın iki ana yöntemi vardır:
- DMAIC — mevcut bir süreci iyileştirmek için. Ayrıntısı: DMAIC notumuz.
- DMADV — sıfırdan yeni bir süreç ya da ürün tasarlarken: Tanımla, Ölç, Analiz Et, Tasarla, Doğrula.
ERP projelerinde ikisi de karşınıza çıkar: mevcut satın alma sürecini iyileştirmek DMAIC, yeni bir iş biriminin süreçlerini kurmak DMADV işidir.
Kuşak yapısı ve ölçek meselesi
Altı Sigma'nın kendine özgü bir organizasyon modeli vardır: Sarı Kuşak, Yeşil Kuşak, Kara Kuşak, Usta Kara Kuşak. Eğitim, sertifikasyon ve işin bir kısmını buna ayıran kişiler gerektirir.
Bu yapı binlerce kişilik üretim şirketlerinde anlamlıdır. 50 kişilik bir firmada maliyeti faydasını aşar. Türkiye'deki KOBİ ölçeğinde Altı Sigma programlarının çoğunun yarım kalmasının sebebi genellikle yöntemin kendisi değil, ölçek uyumsuzluğudur.
ERP bağlamında neyi alıyoruz
Hatanın tanımı. Altı Sigma'nın en değerli katkısı burada: "hata" nedir sorusunu netleştirmesi. İşlemsel süreçlerde hata, kusurlu bir parça değildir; yanlış açılmış bir cari kart, yeniden kesilen bir fatura, iki kez girilen bir sipariş, geciken bir teyittir. Tanım netleşmeden ne ölçüm olur ne iyileştirme.
Fırsat sayısı. Yüzde yerine "milyon fırsatta hata" ile düşünmek, farklı hacimdeki süreçleri karşılaştırılabilir kılar. Ayda 50 fatura kesen bir birimle 5.000 fatura kesen birimi aynı cetvelde ölçebilirsiniz.
Değişkenlik fikri. Ortalama yanıltır. "Ortalama teslim süresi 3 gün" cümlesi, müşterilerin bir kısmının 6 gün beklediğini gizleyebilir. Ortalamaya değil yayılıma bakma alışkanlığı, ERP raporlarını okurken de doğru refleksi verir.
Ölç–iyileştir–kontrol disiplini. DMAIC döngüsü sertifika olmadan da uygulanabilir.
Neyi almıyoruz
Ağır istatistiksel araç setini — deney tasarımı, hipotez testleri, süreç yeterlilik analizleri — çoğu ERP çalışmasında kullanmıyoruz. Bunlar üretim hattındaki fiziksel değişkenler için tasarlanmıştır; sipariş onayı, fatura kesimi, stok sayımı gibi işlemsel süreçlerde çoğu zaman aşırı ağır kalır.
Kuşak programı kurmayı da genellikle önermiyoruz. Onun yerine sorunu yaşayan ekiple birlikte, kendi verisi üzerinden çalışmayı tercih ediyoruz.
ERP verisi işi kolaylaştırıyor
Altı Sigma'nın en pahalı adımı ölçümdür; üretimde ölçmek için çoğu zaman ayrı bir düzenek kurmak gerekir. Oysa ERP kullanan bir şirkette işlemsel süreçlerin ölçümü büyük ölçüde hazırdır: kim ne zaman girdi, kaç kez düzeltildi, kaç gün bekledi.
Bu yüzden ERP kullanan şirketlerde yöntemin hafif sürümü — net hata tanımı, hazır veriden ölçüm, kök neden analizi ve sisteme gömülü kontrol — orantısız bir fayda verir. Bu çalışmaları Süreç Danışmanlığı kapsamında yürütüyor, ölçümleri ErpwareBI üzerinde sürekli hale getiriyoruz.